E kitap nasıl bir ürün?

E Kitap Nedir, E Kitap Yazarların (Eserlerin) Kalitesini Düşürür Mü?

Uzun zamandır üzerinde düşündüğüm, yazmayı çok istediğim (ve artık yazılması zorunlu olanlar arasında listelediğim) bir konuyu anlatmak istiyorum (naçizane kendi fikirlerimle). Elektronik kitap denen olayın, pek çok kişinin (haklı olarak) tablet olarak algılamasına dair, öncelikle birkaç açıklama (anlatım, örneklendirme) yapmayı daha uygun buldum. Neticesinde ne olduğunu (sadece duyan, inceleme imkanı ya da fırsatı olmayan pek çok arkadaşım var) bilmeyen arkadaşlarımız, ağabeylerimiz, ablalarımız için de bu anlatımı yapmam uygun olacaktır. Haydi başlayalım.

Not:  Söyleyeceklerim, söylediklerim ve bu yazıda yazdığım her şey, tıpkı sitemde olduğu gibi tamamen benim fikirlerim, benim düşüncelerim. Dolayısı ile kimsenin, hiç bir şekilde yanlış anlamasını, anlaşılmasını ya da buna benzer fikirlerin oluşmasını istemem. Samimiyetimle anlatıyorum her konuyu (genel bir duyuru yapmak istedim, sadece bu yazıya özgü değil).

 

Okumanın Faydaları, Okumanın Gerekliliği ve Okumak

Genel anlamda okumak, sadece öğrenmek, yeni şeyler keşfetmek adına pek çok artı sağlar. Lakin benim için hissettirdiği, yaşattığı anlam biraz olsun farklı.  Mesleğim, öğrenciliğim ve yaptığım işlerden dolayı pek çok okuma işine dahil oluyorum. Sadece kitap okumak olarak algılanmasın. Sadece kitap değil çünkü. Dergi, not, araştırma, inceleme, haberler (ilgi alanıma göre), köşe yazıları (ilgi alanıma göre), çizgi roman, senaryo, oyun ve kitaplar. Bu çemberin içinde dönüp durduğum her an, bir şeyler okumak durumunda ve buna bağlı olarak zihnimi diri tutma konusunda aktif olmam gerekiyor (ben böyle düşünüyorum en azından). Bu yüzden, okumak benim için sadece hobi değil (ne yazık ki). Okumadan pek duramadığım anlar oluyor örneğin. Kesinlikle bir şeyler bulmam gerekiyor. Benim için hiç bir işlem yapmadığım anlar (ki pek yoktur, özellikle son aylarda) okumak gibi bir işim oluyor. Motosiklet, araba, metro ve diğer toplu ulaşım araçları. Genellikle gözlemlerimin içinde her zaman bir okuma işlemi vardır. Doğayı seviyorum. Kalabalıklardan pek haz etmiyorum (kalabalık guruplara yaptığım konuşmalar, anlatımlar dışında). Dolayısı ile sakin bir iç dünyamın olduğunu söyleyebilirim (dışı ne kadar da kaos, koşuşturmaca ve yorgunluklar silsilesi olsa da). İşte bu yüzden (yani okumanın nedenlerinden dolayı) okumanın dijital halleri işimi (ve şüphesiz pek çok kişinin işini) kolaylaştırıyor, keyif almamı sağlıyor ve daha yoğun bir tempoda dahi okumaya devam edebiliyorum. Bu yüzden elektronik kitap denen olayın (e – kitap, dijital kitap, elektronik kitap, e book) ne olduğuna dair, detaylı (ortalama) bir anlatım yapmaya başlayabiliriz diye düşünüyorum.

 

E – Kitap Nedir?

E kitap (elektronik mürekkep teknolojili kitap) denen olay, tamamen LCD ekran (liquid crystal display) mantığından farklıdır. Çünkü dijital mürekkep denen şey, MIT Media Lab ürünü olarak bilinir ve tüm elektronik kitapların en temel parçasıdır. Elektronik mürekkebi farklı yapan detay ise, normal ekranlardan tamamen ayrılan yapısıdır. Normal bir ekranda video, fotoğraf ve benzeri her şeyi görebilmek için ekran sürekli aydınlatma sistemi kullanır ve sürekli bir enerji harcamak ile meşguldür. Haliyle bu da ciddi bir şarj (elektrik tüketimi) harcar ve tüm şarjı ekranlar kullanır. Ekranların parlaklığı arttıkça enerjinin kullanımı da yükselir. Elektronik mürekkep (e-ink) teknolojisinde ise durumlar biraz farklı. Elektronik mürekkep teknolojisi ile çalışan e kitaplarda arkadan aydınlatma sistemi yoktur. Yani bildiğiniz mürekkep ve bildiğiniz kitap katmanı vardır. Karanlıkta okunamaz (tıpkı basılı kitap gibi) ve karanlıkta okunmak istenirse aydınlık gerekir. Üstelik sürekli enerji harcamaz ve ekrandaki sayfa aktif olunca mürekkep yeni şeklini almış olur (dijital mürekkep, sadece sayfa değiştirirken enerji harcar) ve bu da elektronik kitapların şarj süresini uzatan mükemmel bir detaydır (benim kindle’ım günde ortalama 3 saatlik bir okuma ile 3 hafta rahat götürüyor beni ve bu sürenin 1 ayı aştığını gördüm).

Kindle foto

Benim Kindle’ım kırmızı bir kılıfa sahip ve boyutu ortalama bu şekilde.

 

Dijital Mürekkep Nedir?

 

Aslında temel olarak binlerce mikroskobik noktanın bir araya gelmesi ile oluşan elektronik mürekkep teknolojisi, minik noktacıkların elektrik ile tetiklenmesi sonucu çalışıyor. Bu da aynı kitap gibi net (fotoğrafını aşağıdan inceleyebilirsiniz) ve berrak bir görüntü oluşturuyor. Bu sayede gözünüz de yorulmuyor. 7 saat içinde bir kitap bitirmiştim geçenlerde (diğer okumalar arasından vakit bulup) ve kesinlikle hiç bir ağrı, sızı hissetmedim (kaldı ki yoğun çalışmalara dahil olan birisi olarak en ufak bir sızıntıyı bile fark edebilirim bu konuda). Yani elektronik kitap, zannettiğiniz gibi (tabletler gibi) bir ağrı yaratmıyor. Çünkü ışık yok, aydınlatma yok.

 

  • Örnek bir videoyla, dijital mürekkep sistemini ve nasıl çalıştığını inceleyelim;

Tüm aydınlatma işlemini (karanlıkta kitap okumak için, zira güneşin altında dahi rahatlıkla okuyabilirsiniz) manüel yapmak durumundasınız (bazı elektronik kitaplarda bu özellik dahili led ışıklarla sağlanıyor. Ama ben kindle’ım için ışıklı bir kılıf aldım, görselden görebilirsiniz).

 

Kindle yazı kalitesi

Kindle aydınlatmalı kılıf ve yazı kalitesi

Kindle yazı kalitesi

Kindle yazı kalitesi

Kindle (benim okuyucunun markası, alternatif markalar da var. Kindle Amazon’un bir ürünü. Dolayısı ile U.S.A üzerinden sipariş ediliyor (son dönemlerde yerli mağazalar da bu üründen getirtmeye başlamış) ve dijital olarak özelliklerinde yer alan detayları sadece kendi dilinde (İngilizce olarak) kullanabiliyorsunuz (dil takıntılı arkadaşlarım için biraz sıkıcı bir durum).  Ama yerel markalarda (son dönem ciddi bir artış var) Türkçe menüye sahip olan pek çok ürün var. Benim için Kindle’ın bazı artı noktaları olduğundan dolayı, tercihimi bu yönde kullandım (işim gereği biraz da). Ama herkesin okuma alışkanlığı farklı olduğu için (olanlar için), tercihinize göre seçim yapmanız daha doğru olacaktır. Onların detayına da geleceğiz şimdi.

 

Aşağıdaki görsellerde kindle kılıfımda yer alan aydınlatma sistemini görüyoruz. Yani kitabın (e kitap) kendisinde ışık yok. Bu yüzden ekstra aydınlık ihtiyacımızı kılıfın bu özelliği ile görüyoruz (enerjisini elektronik kitaptan alan bir sisteme sahip). Karanlıkla bir şeyler okurken kesinlikle çözüm sunduğunu söyleyebilirim (en azından benim için).

 

kindle ışıklı kılıf

kindle ışıklı kılıf

 

Gelelim boyutlarına. Elektronik kitapların boyutları genellikle normal kitaplar gibi. Bu sayede rahatlıkla taşıyabiliyorsunuz. Üstelik ağırlığının da oldukça hafif olmasından dolayı kesinlikle hissetmiyorsunuz bile (tabletin yarısı kadar, hatta daha hafif).

– Boyutunun daha rahat anlaşılması için, alttaki tarzda bir çekim yaptım;

Boyutu ortalama tek elinizle kavrayabileceğiniz kadar. Bence gayet ideal. Hatta daha ufakları da var.

 

Bir de şu detay var ki, elektronik kitaplarda boyutun pek bir önemi yok. Çünkü ayarlardan istediğiniz yazı boyutunu (font ayarı) organize edebiliyorsunuz. Bu sayede elektronik kitabınızın boyu normal kitaplara göre çok küçük dahi olsa, yazı boyutunu büyütüp, küçültebilme şansınız olduğundan bu sorunu da aşabiliyorsunuz. Benim için ideal boyut bu. Kişinin tercihlerine göre farklılık gösterebilir tabii. Aşağıya bir tane daha görsel ekliyorum. Detaylı incelemeyi daha rahat yapabilirsiniz bu sayede.

elektronik kitap

Kindle yazı biçimi, elektronik kitapların yazı biçimleri de normal kitaplar gibi. Hatta kıyaslama işlemlerini diğer ürünler ile değil, bizzat kitaplar ile yapıyoruz biz.

Gelelim dijital kitapların özelliklerine ve tercihlere göre dikkat etmeniz gereken (bence) ayrıntılara.

E – Kitap Seçerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Tercihlerinizde dikkat etmeniz gereken husus, nasıl bir cihaz alacağınız değil, ne için kullanacağınızı bilmek aslında. Çünkü aşağı yukarı hemen hemen hepsinin özellikleri (dijital mürekkep) aynı. Dolayısı ile ekstra wifi teknolojisi (online kitap satın almak için) ya da wifi özelliği olmayan (direk pc bağlantısı) modelleri incelemek gibi bir seçeneğe sahipsiniz.

 

  • Aradığınız şey bir e kitap mı yoksa oyun aracı mı? Bunu bilmeniz lazım. Çünkü e kitapların tek bir işlevi var, okumak. Onun dışında hiç bir işe (okumak her işe yarar tabii) yaramıyor. Örneğin oyun oynayamaz, internete giremez, fotoğraflarınızı inceleyemezsiniz. Facebook’a dahi giremezsiniz (bazı insanların, facebook’u internet dışında bir şey zannettiğini bildiğim için bu şekilde bir detay yazdım).
  • Amacınız okumak mı, okumayı sevmek mi? Mesela bu çok tartışılır. Hiç kitap okumayan (ya da okumayı sevmeyen) bir insanın ilgisini çekebilecek bir ürün olarak düşünmüyorum. Zira benim için elektronik kitaplar okumayı kolaylaştıran bir cihaz. Okumayı sevmeyen insanlara aşılayacağını pek sanmıyorum. Lakin ilk okul çocukları için tablet tarzı cihazlar dağıtılacağına bu tip şeyler dağıtılsa, daha hoş (ve verimli) olacağını düşünüyorum. Çocuklara tablet değil, e kitap alalım (kamu spotu gibi oldu bu da^^).
  • Hangi formatları desteklediğini inceleyin. Zira bir e kitap, genellikle EPUB, PDF, DOC, TXT, JPG, PNG tarzındaki standart (ve hemen hemen her e kitapta olan) formatları destekler. Lisanslı olarak (online bir şekilde) satın aldığınız kitapların hemen hemen çoğu ya EPUB, ya da MOBİ oluyor. Dolayısı ile alternatif yazılımlar ile (bilgisayar programları aracılığıyla) satın almış olduğunuz bir kitabı, elinizde bulunan elektronik kitabın formatına çevirebilirsiniz (telif hakkı için özel korumalar mevcut, ama bunları kırmak tabiri caizse çocuk oyuncağı, yeter ki satın alın).
  • İnternet desteği var mı? Satın alacağınız bir e kitabın internet desteğinin olup olmaması size ne kazandırır? Aslında şöyle düşünelim. Örneğin Kindle, sadece Amazon üzerinden hizmet veren (çünkü Amazon’un bir ürünü) bir sistem. Dolayısı ile sadece amazon  üzerinden satın alınan kitapları indirebiliyorsunuz. Tabi alternatif ürünlerin de kendi mağazaları var. Özetle elektronik kitaplarda yer alan (bazılarında) wifi teknolojisi, sadece kitap mağazasına ulaşmanızı sağlıyor. Yani arama motorlarına girip gezemezsiniz. Sadece kitap mağazasının yazılımı aracılı ile kitap satın alabilirsiniz ve otomatik olarak hemen indirip okumaya başlayabilirsiniz. Amazon üzerinde yer alan belki de yüz binlerce kitap var. Hatta daha da derin bir sayı (sürekli değişiyor). Lakin hepsi (genellikle) İngilizce. Dil sorunu olmayan arkadaşlarımız için, büyük bir cennet. Türkçe kitap indiremezsiniz Kindle kullanırken örneğin. Ama yerel markaların bu konuda ciddi bir desteği var (yavaş yavaş yayın evleri de elektronik kitapları desteklemeye başlıyor, başlayacak, başlamalı). Bu yüzden online satın alacağınız zaman, internet üzerinden zaten pek çok yerden alırsınız. Ama cihanızdan alacak iseniz, sadece markanın kendi mağazasını kullanabiliyorsunuz. Bu da bir dipnot bilgisi olsun. Ek olarak internetten satın alıp, indirdiğiniz kitapları da usb yardımı ile rahatlıkla cihazınıza yükleyebilirsiniz.
  • Bellek muhabbeti. Arkadaşlar elektronik kitaplar genellikle yazı içerdiği için, kesinlikle büyük boyutlara ihtiyacınız yok. Yani ortalama 4 GB bir dahili bellek, sizin için binlerce kitap demek. Ekstra bir belleğin sizin için bir artısı olmayacak. Yer yüzünde yer alan tüm kitapları yanınızda taşımak gibi asil bir göreviniz yok ise şayet (okuduktan sonra silebilirsiniz, neticede bilgisayarınızda ve kitabı satın almış olduğunuz sitede tüm kitaplarınız depolanıyor. İhtiyacınız olursa tekrar yüklersiniz).
  • Kindle tavsiye eder misin? Elektronik kitaptaki geleceği ve farkındalık pazarını önceden sezen Amazon, bu pazara biraz geç girdi. Lakin internet dünyası üzerinde en büyük kitap satıcısı da (hem dijital, hem basılı) yine Amazon. Amazon’un Kindle e kitap serisi, genellikle en çok bilinen (popüler olan ama sadece U.S.A üzerinden satın alınan) kitapların başında yer almakta. Lakin bu cihazların (Kindle markalı) resmi olarak Türkiye üzerinden satışı yok. Sadece az önce de söylediğim gibi, belirli siteler aracılığı ile getirilebiliyor. Afganistan’dan Vanatu’ya kadar satış var, ama Türkiye’ye yok (!). Tabi zamanla aşılabilen bir olay bu, bir şekilde çözülür. Lakin alternatif markalar (özellikle Calibro) ciddi anlamda iyi iş çıkarıyor. Pek çok model denediğim için, yerel markaları kesinlikle tavsiye ettiğimi bilmenizi isterim. Bu ürünlerin dokunmatik modelleri de var, ama pek kullanışlı değil. Çünkü neticesinde kitap okurken ekrana istem dışı bir temasta bulunursanız, sayfa değişiyor ve hiç hoş olmayan sorunlar çıkabiliyor (tam dalmışsınız ve bir anda sayfa değişiyor). O yüzden tuşlu olan modelleri tercih etmenizde fayda var (tabi bu benim görüşüm. Neticesinde tuşun tek görevi sayfa çevirmek. Gayet pratik).

Yukarıda anlattıklarım ışığında sizler de isteğinize göre bir elektronik kitap satın alabilirsiniz. Ben sadece kitap değil, dergi, köşe yazıları, haftalık bültenler, notlar (evernote ile ilişkilendirip) ve pek çok şeyi kindle’ım üzerinden okuyorum. Dolayısı ile yanımda taşıdığım senaryolara ek olarak, gerek iş projeleri, gerek ise okuma detayları için kindle yeterli oluyor. Önceden pek çok kitabı çantama koyduğumdan ağırlık ve yoğunluk oluyordu. Artık yok (bu da bel ağrısı reklamındaki ürünlerin tanıtım cümlesi gibi oldu). Gelelim başlığımızın hakkında birkaç şey konuşmaya.

 

E Kitap Yazarların (Eserlerin) Kalitesini Düşürür Mü?

Bence düşürmez. Zira geneli nasıldır, nedir gibi cümlelerden ziyade ben kendime göre bir anlam planı hazırladım kendime. Örneğin, elektronik kitap sayesinde, pek çok yazarın daha çok kazanacağını dahi düşünüyorum. Diğer türlü yazarlar ciddi sorunlar ile uğraşabiliyor (idi, dönem dönem). Örneğin baskı maliyeti, bandrol maliyeti, dağıtım maliyeti (tabi bunlar da farklı insanlara istihdam yaratıyor lakin, olayı yazar boyutundan inceliyoruz) ve benzeri maliyetler olmayacak. Bu sayede sadece kült eserlerin basılı halde kütüphanelerimizde yer edinmesi (benim tercihim, önemli eserlerin basılı olarak kütüphanemde olması. Misal; antik oyunlar, tiyatrolar, değerli bulduğum kitaplar ve benzeri önemli eserler) söz konusu olacak. Elektronik kitap sayesinde, yazar eserini bundan 100 sene sonra da hiç bir şekilde (baskı ve diğer maliyetler dahil) masrafa girmeden (kısmen) satışa sunabilecek. Örneğin x isimli bir yazar, x isimli bir site üzerinden yıllar boyu o kitabı satabilir. Yazara daha çok kazandırır. Böylelikle yazar, sırf satılsın diye kitap üretmekten ziyade, nasılsa tükenmeyecek bir kaynak üreteceğini düşünerek, daha kaliteli bir içerik oluşturabilir. Tabi bu yazılar, düşüncelerimden sadece birkaçı. Neticede, dergileri ve benzeri şeyleri basılı olarak okumayı seviyorum. Kült kitapları, oyunları ve benzerleri de (acil okumalarımı kindle ile çözüyorum, birikim adına daha pratik malum) basılı okuyorum. Kütüphaneden bulduğum pek çok eser mesela. Lakin modern kitapları (elif şafaklar, kişisel gelişim muhabbetleri vs tarzındaki şeylerden bahsediyorum) elektronik olarak daha rahat okuyup (hızlı tüketmek, çabuk tüketmek) yenisine geçebileceğimiz için, bence elektronik kitap, başlı başına bir güzellik. Detaylandırılır, tartışılır. Bunlar benim fikrim. Her şeyin gelişebildiği gibi, fikirlerimin de kısmen gelişeceği olacaktır ama mantık olarak genellikle bu sistem üzerinde duracağım hep. Bulunduğum girişimler ve diğer işlemlerde sanal gerçeklikten ziyade, verimli çözüm üretme konusunda ciddi çalışmalarım var. 

 

Özet olarak, elektronik kitap iyidir, güzeldir. Daha çok okumak isteyenlere çözüm sunar, rahatlık sunar. Şarj sorunu olmaz ve tatile yanınızda onlarca kitapla gidebilirsiniz (bazen daha çok).

 

Zaman zaman bu yazıma örneklendirmeler ile eklemeler yapacağım. Pek çok kişiye rehber ve akıldaki soru işaretlerini çözeceğini düşündüğüm (kısmen) bir yazı olmasını hedefliyorum. Nice okumalar, nice yeni araştırmalarda görüşmek üzere. Okumayı seviyorsanız, keyif alıyorsanız, mutlaka bir e kitap okuyucu edinmelisiniz.

 

Aklınıza takılan, eksiğimin olduğunu düşündüğünüz yerlerde katkılarınızı yorum olarak beklerim.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir